ΑΝΤΑΡΗΣ ΚΑΙ ΡΩ ΟΦΙΟΥΧΟΥ / Antares and Rho Ophiuchi
Ταξιδεύουμε σήμερα στο νότιο ουράνιο ημισφαίριο, κάπου προς την κατεύθυνση του κέντρου του γαλαξία μας, για να δούμε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περιοχή. Δεν θα περιγράψω όλα όσα βλέπουμε εδώ, θα προσπαθήσω όμως να μιλήσω για κάποια από τα κυριότερα. Αρχικά θα σας δώσω ένα μέγεθος της κλίμακας αυτού που βλέπετε: το κάδρο είναι ευρέως πεδίου, η φωτογραφία έχει γίνει με απλό φωτογραφικό φακό 100mm (με λίγο κροπάρισμα) και δεν έχει χρησιμοποιηθεί τηλεσκόπιο. Αν τεντώσετε το χέρι σας, η περιοχή του ουρανού που απεικονίζεται αντιστοιχεί περίπου στο μέγεθος της σφιγμένης γροθιάς σας.
Ξεκινώντας από την επάνω περιοχή και αριστερά της εικόνας, μέσα στο μικρό μπλε νεφέλωμα διάχυσης διακρίνεται ολοκάθαρα το τετραπλό αστρικό σύστημα “Ρω Οφιούχου”. Τι είναι αυτό; Ενώ ο Ήλιος μας ανήκει στην μάλλον ολιγοπληθέστερη κατηγορία των απλών συστημάτων, τα περισσότερα αστρικά συστήματα του γαλαξία είναι διπλά, τριπλά ή πολλαπλά. Τούτο δω, όπως βλέπετε, φαίνεται να είναι ένα τριπλό σύστημα αλλά στην πραγματικότητα είναι τετραπλό, μιας και το λαμπρότερο άστρο του είναι κι αυτό διπλό – η φωτογραφία μας δεν έχει την απαιτούμενη ανάλυση για να διαχωρίσει τα δύο αυτά άστρα κι έτσι τα βλέπουμε ως ένα. Αν υποθέσουμε ότι η Γη δεν ανήκε στον Ήλιο αλλά σ’ ένα τέτοιο σύστημα, φανταστείτε ότι στον ουρανό μας θα βλέπαμε όχι έναν, αλλά τέσσερις ήλιους σε διαφορετικές αποστάσεις και με διαφορετικό μέγεθος ο ένας από τον άλλον. Το μικρό μπλε νεφέλωμα που το περικλείει, είναι διαστρικό αέριο που φωτίζεται από το αστρικό μας σύστημα.
Πάμε τώρα λίγο πιο δεξιά και κάτω, όπου με κιτρινωπό χρώμα βλέπουμε τον μεγαλοπρεπή Αντάρη (Antares), το α (άλφα) του αστερισμού του Σκορπιού, να φωτίζει με μια έντονη πορτοκαλοκίτρινη λάμψη μια μεγάλη νεφελώδη περιοχή. Ο Αντάρης είναι ένας ερυθρός υπεργίγαντας, ένα πραγματικά τεράστιο άστρο το οποίο έχει διανύσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του και βρίσκεται στο στάδιο πριν από την έκρηξή και τη μετατροπή του σε υπερκαινοφανή (supernova). Απέχει από μας 550 έτη φωτός και η διάμετρός του είναι περίπου 492 φορές αυτής του Ήλιου.
Πάνω απ΄τον Αντάρη, με το λευκοκίτρινο χρώμα διακρίνεται το σφαιρωτό αστρικό σμήνος Μ4 (Messier 4). Τέτοια σμήνη έχω παρουσιάσει και εδώ (πχ το M13 του Ηρακλέους). Πρόκειται για πυκνότατες συγκεντρώσεις τεράστιου αριθμού άστρων, τα οποία σχηματίζουν ένα πραγματικό σμήνος σφαιρικού σχήματος. Τα σφαιρωτά σμήνη βρίσκονται στα όρια του γαλαξιακού δίσκου, λίγο πάνω και λίγο κάτω απ’ αυτόν και είναι θα λέγαμε, οι συνοριοφύλακες του Γαλαξία.
Στην κεντρική περιοχή κάτω αριστερά από τον Αντάρη, στα όρια του κίτρινου νέφους, διακρίνεται το άστρο 22 του Σκορπιού και το μικρότερο μπλε νεφέλωμα IC 4605 που το περιβάλλει. Τέλος, πάνω αριστερά από το σμήνος M4 διακρίνουμε το άστρο σ (σίγμα) του Σκορπιού, ή Al Niyat (με το αμυδρό μπλε και ματζέντα νεφέλωμα που το περιβάλλει). Ούτε αυτό το αστρικό σύστημα είναι απλό. Πρόκειται για ένα τετραπλό σύστημα για το οποίο θα χρειαζόμασταν κι άλλο ζουμ ώστε να μπορέσουμε να το διαχωρίσουμε στα επιμέρους άστρα του.
Σ’ αυτές τις πολύχρωμες νεφελώδεις περιοχές και τα κοσμήματα που τις φωτίζουν, ενδιαφέρουσα αντίστιξη προσφέρουν τα τεράστια σκοτεινά “ποτάμια” διαστρικού υλικού και σκόνης που φαίνονται, με το σκούρο χρώμα, να διατρέχουν την εικόνα από κάτω αριστερά προς τα πάνω. Αν μπορούσαμε να έχουμε και άλλη τόση εικόνα προς τα κάτω, τότε θα βλέπαμε αυτό το ποτάμι με τα φωτεινά στολίδια του να βγαίνει ως παρακλάδι μέσα από τη “στήλη” του γαλαξία μας (Milky Way).
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
Η φωτογραφία είναι σύνθεση πολλών λήψεων των 30sec με κάμερα Canon 6D και φακό Canon EF 100mm f/2.8 Macro USM, που έγιναν στο Κρυονέρι Κορινθίας στις 18 Ιουλίου 2020, όταν είχαμε εξορμήσει για να φωτογραφίσουμε τον κομήτη Neowise. Για το tracking χρησιμοποιήθηκε στήριξη Celestron Evolution με ισημερινή σφήνα. Οδήγηση δεν εφαρμόστηκε. Χρησιμοποιήθηκαν διορθωτικά αρχεία Dark, Bias και Flat και η επεξεργασία έγινε στο Pixinsight και το Photoshop.
Στοιχεία λήψης και επεξεργασίας / Technical data:
Capture Location: Kryoneri, Corinthia, Greece.
Capture Dates: July 18, 2020.
Subframes: 59*30s.
Total integration time: 30m.
Calibration frames: flats, darks, bias.
Imaging Camera: Canon 6D (piggybacked on the telescope tube)
Imaging Lens: Canon EF 100mm f/2.8 Macro USM.
Guide Camera: ZWO ASI224.
Guide Scope: Celestron SCT 9,25” (Evolution) with Celestron Reducer / Corrector f/6.3.
Mount: Celestron Evolution (Alt/Az) on a Celestron Heavy Duty Equatorial Wedge.
Auto-guiding software: -No guiding used-.
Pre-processing: Pixinsight.
Post-processing: Pixinsight & Photoshop.