ΓΑΛΑΞΙΑΣ ΠΟΥΡΟ / CIGAR GALAXY (M82)
Ο Μessier 82 βρίσκεται σε απόσταση 12 εκατομμυρίων ετών φωτός από μας. Είναι γνωστός και ως NGC 3034 ή απλά “Γαλαξίας Πούρο” από το χαρακτηριστικό σχήμα του, μιας και τον βλέπουμε σε πλάγια όψη. Η θέση του στη νοητή μας ουράνια σφαίρα είναι πίσω από τον αστερισμό της Μεγάλης Άρκτου, κοντά στο βόρειο ουράνιο πόλο. Με τα κιάλια θα τον δείτε δίπλα στον M81 με τον οποίο ανήκουν στην ίδια γαλαξιακή ομάδα. Παρατηρήθηκε κι αυτός το 1774 (μαζί με τον M81) από τον Johann Bode κι αργότερα ο Charles Messier του έδωσε τον αριθμό 82 στον κατάλογό του. Άραγε να υπάρχει (ή, να υπήρξε κάποτε) κάπου ζωή γύρω από τα 30 δισεκατομμύρια άστρα του; Άγνωστο.
Πάντως, ο συγκεκριμένος κόσμος αποτελεί το αρχέτυπο των λεγόμενων αστρογόνων γαλαξιών. Ο ρυθμός αστρογέννεσης στο κέντρο του είναι δέκα φορές ταχύτερος απ’ ότι στο δικό μας Milky way. Αυτή η “οργασμική” αστρική δραστηριότητα αποτυπώνεται και στη φωτογραφία, με την ασύλληπτου μεγέθους “φλόγα” υδρογόνου που τον αγκαλιάζει. Η γειτνίασή του με τον M81 καθώς και διάφορα “παλιρροιακά” φαινόμενα που σχετίζονται μ’ αυτόν, έχουν παγιδεύσει τα τελευταία 200 εκατομμύρια χρόνια αυτή την τεράστια μάζα αερίων η οποία με τη σειρά της προκαλεί αστρογέννεση με το φρενήρη ρυθμό που αναφέραμε. Αξίζει να πούμε ότι ο M82 αποτελεί μια ισχυρή πηγή ραδιοκυμάτων κι ότι τα τελευταία χρόνια έχουμε καταγράψει σ’ αυτόν τρεις καινοφανείς αστέρες (2004am, sn 2008iz, sn 2014).
Ως προς τη δομή του, παλαιότερα τον θεωρούσαν έναν ανώμαλου τύπου γαλαξία, όμως το 2005 με τη βοήθεια υπέρυθρων εικόνων μπόρεσαν να διαπιστώσουν την ύπαρξη δύο μεγάλων βραχιόνων, καλά κρυμμένων πίσω από τη γαλαξιακή σκόνη όταν τους παρατηρεί κανείς στο (περιορισμένο) οπτικό φάσμα. Παρεμπιπτόντως, γι’ αυτό το λόγο το νέο James Webb Space Telescope θα ψάχνει τα βάθη του σύμπαντος και τις απαρχές του χρόνου αποκλειστικά στο υπέρυθρο φάσμα. Μην ξεχνάμε ότι τα μάτια μας έχουν τη δυνατότητα να βλέπουν μόνον αυτά που εξυπηρετούν την καθημερινότητά μας. Αντιλαμβανόμαστε (οπτικά κι ακουστικά) ένα πολύ μικρό κομμάτι της κοσμικής πίτας, χάνοντας ένα τεράστιο μέγεθος γεγονότων που συμβαίνουν γύρω μας σε μορφή κυμάτων και συχνοτήτων τις οποίες, πολύ απλά, δεν έχουμε τα αισθητήρια όργανα για να αισθανθούμε.
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
Η φωτογραφία προέκυψε από πολλαπλές σποραδικές λήψεις που πάρθηκαν το Μάρτιο και Απρίλιο του 2022 από την ταράτσα μου στην Αθήνα, στις γνωστές συνθήκες χείριστης φωτορύπανσης. Συνολικός χρόνος έκθεσης περίπου 8 ώρες και 23 λεπτά. Χρησιμοποιήθηκε τηλεσκόπιο SCT 9.25″, μονόχρωμη αστρονομική κάμερα , δίσκος φίλτρων, οδηγητική κάμερα και Off Axis Guider, όλα επάνω σε ρομποτική ισημερινή στήριξη (Sky-Watcher EQ6-R PRO). Οι εικόνες καταγράφονταν σε φορητό υπολογιστή (Windows 10) μέσω του προγράμματος N.I.N.A. Κατά τη λήψη χρησιμοποιήθηκαν ακόμη τα προγράμματα PHD2 (αυτόματη οδήγηση), Stellarium (ψηφιακό πλανητάριο), GS Server (για την επικοινωνία της στήριξης με τον υπολογιστή) και Any Desk (για τον εξ αποστάσεως έλεγχο της διαδικασίας και του εξοπλισμού). Τέλος η επεξεργασία των δεδομένων για την παραγωγή της τελικής εικόνας έγινε με τη χρήση του λογισμικού Pixinsight και Photoshop.
Στοιχεία λήψης και επεξεργασίας / Technical data:
Capture Location: Athens, Greece.
Capture Dates: March – April, 2022.
Subframes: R 70*60s, G 68*60s, B 68*60s, Ha 18*240s & 45*300s, (Gain 139, -15°C).
Total integration time : 8h:23m (503m).
Calibration frames: flats, flat-darks, darks.
Imaging Camera: ZWO ASI1600MM Pro.
Guide Camera: ZWO ASI224.
Guide Scope: Celestron Off Axis Guider.
Filter Wheel: ZWO Electronic 8-position Filter Wheel.
Filters: ZWO New (2018) LRGB Filters Optimized for ASI1600 (RGB only)
& ZWO New (2018) Narrowband 1.25″, 7nm filters (Ha only).
Reducer: Celestron Reducer / Corrector f/6.3.
Scope: Celestron SCT 9,25”.
Mount: Skywatcher EQ6-R PRO (German Equatorial).
Capture Software: N.I.N.A.
Auto-guiding Software: PHD2.
Planetarium: Stellarium.
Pre-processing: Pixinsight.
Post-processing: Pixinsight & Photoshop.
