ΓΑΛΑΞΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΝΗΣ / WHIRLPOOL GALAXY (Μ51 & NGC 5195)
-Κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση-
Η φωτογραφία αυτή είναι αφιερωμένη στη μνήμη ενός φίλου που έφυγε πρόωρα, θύμα του COVID-19, του αγαπητού σε όλους μας Γιώργου Νικολιδάκη (3/3/1960 – 12/4/2020). Ο Γιώργος ήταν πρόεδρος της Ελληνικής Ερασιτεχνικής Αστρονομικής Ένωσης, ένας υπέροχος άνθρωπος με βαθιές γνώσεις, δημιουργικός, δοτικός, δραστήριος, κοινωνικός. Ένας άνθρωπος που γνώριζε την ερασιτεχνική αστρονομία όσο λίγοι στην Ελλάδα. Η φιλία μας, τα 3 τελευταία του χρόνια, υπήρξε καθοριστική για την (όποια) εξέλιξή μου στον τομέα της αστροφωτογραφίας, μιας και ο Γιώργος με ενθάρρυνε ιδιαίτερα και με καθοδηγούσε.
Ο Γαλαξίας της Δίνης είναι σπειροειδής τύπου Seyfert 2, απέχει μόλις 28 εκατομμύρια έτη φωτός και αποτελεί μέλος της λεγόμενης τοπικής ομάδας, δηλ. της γαλαξιακής μας γειτονιάς. Παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 1773 από τον Charles Messier που αν και με τα μέσα που διέθετε τον είχε δει ως μια αόριστα νεφελώδη περιοχή, του έδωσε το νούμερο 51 στον κατάλογό του. Ο M51 βρίσκεται στο βάθος του ουρανού πίσω από το βόρειο αστερισμό των Θηρευτικών Κυνών, πολύ κοντά στο τελευταίο άστρο της ουράς της Μεγάλης Άρκτου. Οι σπείρες του αποτελούνται από συστοιχίες δισεκατομμυρίων άστρων, αερίων και σκόνης και λόγω της εγγύτητάς του έχει γίνει αντικείμενο εκτεταμένης επιστημονικής έρευνας και παρατήρησης. Καμία έκπληξη κι εδώ, μιας και στον πυρήνα έχουμε μια μαύρη τρύπα. Πριν από κάτι εκατομμύρια χρόνια οι δυνάμεις της φύσης έφεραν αυτό το γαλαξία σε μια αξιοπρόσεκτη επαφή με το μικρότερο γαλαξία NGC 5195 (εμφανής ο πυρήνας του, πάνω αριστερά του M51 στη φωτογραφία). Επειδή απ’ ότι φαίνεται στη φύση οι σχέσεις είναι εφήμερες, στην παρούσα φάση οι δύο γαλαξίες δείχνουν ν’ απομακρύνονται. Αξίζει ν’ αναφέρουμε ότι οι περιοχές επαφής των δύο γαλαξιών αποτελούν χώρους εκτεταμένης αστρογέννεσης. Οι περιοχές αυτές φαίνονται στη φωτογραφία με κοκκινωπό χρώμα και είναι νεφελώματα – μήτρες νεαρών άστρων όπως π.χ. του γνωστού μας Ωρίωνα στο δικό μας γαλαξία.
Ο M51 αποτελεί δημοφιλή στόχο των ανά τη Γη ερασιτεχνών αστρονόμων αφού φαίνεται ακόμη και με κιάλια. Μην περιμένετε να τον δείτε όμως απ’ την πόλη, χρειάζεστε πολύ σκοτεινό ουρανό για κάτι τέτοιο. Με μεγαλύτερα τηλεσκόπια θα δείτε καθαρά τις σπείρες αλλά και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες της δομής του. Για να δώσουμε μια εικόνα για το φαινόμενο μέγεθος του γαλαξιακού αυτού ντουέτου να πούμε ότι είναι περίπου 11’ πρώτα λεπτά της μοίρας δηλ. περίπου το 1/3 της Πανσελήνου. Τώρα, όσοι θέλετε να διατρέξετε το Γαλαξία της Δίνης από άκρη σε άκρη και υποθέσουμε ότι τρέχετε με την ταχύτητα του φωτός, θα χρειαστείτε 30.000 χρονάκια, λιγότερα πάντως από το να διατρέξετε το δικό μας γαλαξία (100.000 έτη φωτός).
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
Παρά το τεράστιο εμπόδιο της αστικής φωτορύπανση, “έγραψε” αρκετά καλά ή γαλαξιακή άλως που περιβάλλει τον M51 καθώς και κάποια πολύ ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά της δομής του, όπως π.χ. οι σκοτεινές γραμμές σκόνης ή τα κοκκινωπά νεφελώματα αστρογέννεσης. Η φωτογραφία είναι σύνθεση πολλαπλών λήψεων συνολικής έκθεσης 6 ωρών και 30 λεπτών που πάρθηκαν όλα από το σπίτι μου στην Αθήνα. Η παρούσα μορφή της φωτογραφίας διαμορφώθηκε το Φεβρουάριο του 2023 με επανεπεξεργασία των των αρχικών επιμέρους λήψεων (Απριλίου του 2020).
Στοιχεία λήψης και επεξεργασίας / Technical data:
Capture Location: Athens, Greece.
Capture Dates: April 13,16,17, 2020.
Subframes: L-pro 65*60s & 105*45s, R 77*45s, G 61*45s, B 66*45s, Ha 31*180s, (Gain 139, -15°C).
Total integration time: 6h:30m.
Calibration frames: 100 flats, 80 darks, 100 bias.
Imaging Camera: ZWO ASI1600MM Pro.
Guide Camera: ZWO ASI224.
Guide Scope: Celestron Off Axis Guider.
Filter Wheel: ZWO Electronic 8-position Filter Wheel.
Filters: ZWO New (2018) LRGB Filters Optimized for ASI1600 (RGB only).
OPTOLONG L-pro Light Pollution Broadband Filter (LUM).
ZWO New (2018) Narrowband 1.25″ 7nm filters (Ha only).
Reducer: Celestron Reducer / Corrector f/6.3.
Scope: Celestron SCT 9,25”.
Mount: Celestron Evolution (Alt/Az) on a Celestron Heavy Duty Equatorial Wedge.
Capture Software: Astro Photography Tool.
Auto-guiding Software: PHD2.
Planetarium: Stellarium (with Stellariumscope).
Pre-processing: Pixinsight.
Post-processing: Pixinsight & Photoshop.